આત્મનિર્ભરતા થી આત્મસન્માન

બે બોલ

માનનીય પ્રધાન મંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીએ કોરોનાની વૈશ્વિક મહામારી ના કારણે દેશની જનતા ની રક્ષા કાજે કરવું પડેલ ફરજિયાત લોક ડાઉન ના કારણે સર્જાયેલ આર્થિક અનિશ્ચિતતા ના કારણે થયેલ નુકસાન ને પાટા પર લાવવા માટે સૌથી અગત્યનો મંત્ર આપ્યો છે “આત્મનિર્ભરતા “. જો કે તેઓએ દેશના વડાપ્રધાન હોવાના નાતે વાત કરેલ છે “દેશની આત્મનિર્ભરતાની” . પરંતુ તેઓનો આ મંત્ર સમગ્ર “વિશ્વ” ને લાગુ પડે છે. તે જ રીતે સમગ્ર “સમાજ” ને લાગુ પડે છે. તે જ રીતે સમગ્ર “કુટુંબ” ને પણ લાગુ પડે છે. અને તે જ રીતે “વ્યક્તિ’ ને પણ લાગુ પડે છે.

કહેવત છે કે, “Charity begins from home”. ફક્ત “Charity” જ નહીં, કોઈપણ કાર્યની શરૂઆત પોતાનાથી કરો. આપોઆપ પોતાનાથી સમાજ સુધી, સમાજથી રાષ્ટ્ર સુધી અને અંતે વિશ્વ સુધી તેની અસર પડે છે. કારણ કે વ્યક્તિઓના સમૂહથી સમાજ બને છે. સમાજના સમૂહથી ગામ બને છે. ગામના સમૂહથી તાલુકા, તાલુકાનાં સમૂહથી રાજ્ય, રાજયોના સમૂહથી દેશ બને છે. જો કુટુંબ આત્મનિર્ભર હશે તો સમાજ આત્મનિર્ભર બનશે તે જ રીતે ગામ, રાજ્ય તથા દેશ આત્મનિર્ભર થશે, આમ આપણે પોતે આત્મનિર્ભર થઈ દેશને આત્મનિરભર થવામાં મદદ રૂપ થઈએ. આ મંત્ર ખૂબ જ પ્રેરણાદાયક છે. તો આવો આપણે કેવી રીતે દેશને “આત્મનિર્ભર” બનાવી શકીએ?

સમાજના વિકાસને અવરોધક મુખ્ય પરિબળો : – ગરીબી, બેરોજગારી અને મોંઘવારી (જેનું વિગતવાર વિશ્લેષણ અન્ય પ્રકરણમાં કરીશું)

આ ત્રણે પરિબળો એકબીજાના પર્યાય છે. પરંતુ રોજગારી મળવાથી ગરીબી દૂર કરવામાં રાહત જણાશે તથા મોંઘવારીની અસર દૂર કરવામાં પણ સહાયરૂપ થશે. જેના નિરાકરણ માટે સૌ પ્રથમ કુટુંબ દીઠ ઓછામાં ઓછી એક વ્યક્તિને “સ્વરોજગારી” મળવી જરૂરી છે. જેમાં શિક્ષિત, અશિક્ષિત, કુશળ/બિન કુશળ કારીગરો,ને સ્વરોજગારી મળી રહે તે હેતુથી નીચે પ્રમાણેના સ્વરોજગારી અંગેના પ્રોજેક્ટો દર્શાવેલ છે. જે પૈકી જેને જે પ્રોજેક્ટ અનુકુળ આવે, જેઓને જેમાં “રસ” હોય, તેઓએ પોતાની “ક્ષમતા” પ્રમાણે પોતાની આવડત તથા લોકસંપર્કનો યોગ્ય ઉપયોગ કરી “સ્વરોજગારી” મેળવી શકો છો.

સ્વરોજગારી/બીઝનેસની પૂર્વ શરતો : –

શું તમારી પાસે “કુશળતા” છે?

શું તમારી પાસે “અનુભવ ” છે?

શું તમારી પાસે “અવલોકન શક્તિ ” છે?

શું તમારી પાસે “તાલીમ” છે?

શું તમારી પાસે “શક્તિ” છે?

શું તમારી પાસે “જુસ્સો ” છે?

શું તમારી પાસે “રૂચિ” છે?

શું તમારી પાસે “પ્રતિભા ” છે?

શું તમારી પાસે “ક્ષમતા” છે? (પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે વ્યવસાય પસંદ કરવો)

શું તમારી પાસે “મૂડી” છે? (કેટલાક વ્યવસાયોમાં મૂડી નહિવત જરૂરી)

શું તમારી પાસે “જોખમ લેવાની તૈયારી ” છે? (જે બધા વ્યવસાયોમાં છે)

શું તમારી પાસે “વ્યવસાય વ્યવસ્થાપન કુશળતા” છે?

આપણે જીવન નિર્વાહ માટે કોઈક ને કોઈક વ્યવસાય/નોકરી કરતાં હોઈએ છીએ. જેનાથી આપણે આપના કુટુંબનું ભરણપોષણ કરતાં હોઈએ છીએ. બહુ જૂજ લોકો આ ઉપરાંત નું અર્થોપાર્જન કરી લેતા હોય છે. મતલબ મોટા ભાગની વ્યક્તિઓ આવક અને જાવકના છેડા જ મેળવી શકતા હોય છે. આત્મનિર્ભર થવા માટે જાવક કરતાં આવકનો સ્રોત વધુ હોવો જોઈએ. તો આપણે “આવકનો સ્રોત” કેવી રીતે વધારી શકીએ?

બધા લોકોને સપનાઓ હોય છે પણ તેના વિશે આગળ ન વધતા લોકો નસીબ ને દોષ આપે છે. તમારા સપનાઓ તમારે જ સાકાર કરવાના છે. તમે જ તમારા ભાગ્યવિધાતા છો. જેથી તમારા સપનાઓને સાકર કરવા માટે ખુબ જ હકારાત્મક ઉર્જા આપો , તેના વિશે સતત વિચાર કરો , તમારી આસપાસ ને આ સપનાઓ થી ભરી દો , તમારી જાતને ખુશીઓમા કલ્પના કરો, તમારી જાત પર વિશ્વાસ રાખો, પ્રેમથી મહેનત કરો, તમારા કર્મને ખૂબ જ પ્રેમ કરો, દુનિયા બદલવા કરતાં પોતાની વિચારધારા બદલો, તો તમારુ સ્વપ્ન ગમે તેટલુ મોટુ હશે તો પણ જરુર પુરુ થશે પણ તેના માટે ધીરજ રાખો અને ક્યારેય શંકા ન કરો.

આપણે હાલ જે વ્યવસાય કરીએ છીએ તે આપણા કુટુંબના ભરણપોષણ માટે કરીએ છીએ. વ્યવસાય કોઈપણ હોય, કોઈપણ વ્યવસાય “નાનો” હોતો નથી. પરંતુ ઉપર જણાવ્યુ તેમ ફક્ત તેના દ્વારા આપણા કુટુંબનું ભરણપોષણ જ કરી શકીએ છીએ. આત્મનિર્ભર થવા માટે આપણા ચાલુ “વ્યવસાય સાથે” અન્ય પૂરક વ્યવસાય કરવાથી આપણી આવકનો સ્રોત વધારી શકીએ છીએ. હું હમણાં થોડા સામાન્ય ઉદાહરણ આપીશ. ત્યારબાદ “પૂરક આવક” ના અન્ય ઘણા બધા સ્રોતો રજૂ કરીશ.

હવે જોઈએ વ્યવસાયો.

પાનના ગલ્લાવાળાઓ, ધોબીકામ કરવાવાળાઓ, નાસ્તાની લારીવાળાઓ, ફેરિયાઓ, વાળંદકામ કરવાવાળાઓ, મજૂરીકામ કરવાવાળાઓ, દૂધ – આઇસ્ક્રીમ પાર્લર વાળાઓ વિગરે ઘણા બધા આવા નાના નાના વ્યવસાયો કરવા વાળાઓ મકાનના લે – વેચ તથા ભાડે અપાવવાનું કામ કરીને પૂરક આવક મેળવે છે.

આ તો ફક્ત ઉદાહરણ છે. આમ ચાલુ વ્યવસાય ની સાથે અન્ય “પૂરક વ્યવસાય” કરી શકાય. ત્યારબાદ આવા કોઈપણ પૂરક વ્યવસાયમાં ફાવટ આવી જાય તો તેને “સ્વતંત્ર વ્યવસાય’ તરીકે વિકસાવી શકાય.

તો હવે આપણે આવા “પ્રકરણ” વાઇઝ “પૂરક વ્યવસાયો” જોઈએ. (અત્રે ફક્ત વ્યવસાયો જ દર્શાવેલ છે. “વિગતવાર પ્રોજેકટ રિપોર્ટ” હવે પછી)

સૌ પ્રથમ “કન્સલ્ટિંગ બિઝનેસ” કે જેમાં કોઈ જાતનું મૂડી રોકાણ હોતું નથી અને મોટાભાગે સમયનું પણ રોકાણ હોતું નથી.

પ્રકરણ – ૧

કન્સલ્ટિંગ બિઝનેસ

“કન્સલ્ટન્સી” ના વ્યવસાય માટે આજુ બાજુના વ્યાપારનું સામાન્ય જ્ઞાન, લોક સંપર્ક, વાકચાતુર્ય, અનુભવો, વિગેરે હોવું જરૂરી છે , જે સામાન્ય રીતે દરેક વ્યક્તિમાં હોય છે. એટલે કે કોઈપણ વ્યક્તિ કરી શકે છે.

કન્સલ્ટન્સીને લગતા કેટલાક વ્યવસાયો નીચે મુજબ છે.

પ્રોપર્ટી કન્સલ્ટન્ટ (મકાન લે – વેચ, ભાડે અથવા ગીરો),
મટિરિયલ સપ્લાય કન્સલ્ટન્ટ,
પ્લમ્બિંગ – ઇલેક્ટ્રીક તથા પ્રોપર્ટીને લગતી અન્ય સેવાઓ,
લેબર સપ્લાય કન્સલ્ટન્ટ
સિક્યુરિટી કન્સલ્ટન્ટ
નાણાકીય પ્લાનિંગ કન્સલ્ટન્ટ (બચત તથા બેંકિંગ, તથા પોષ્ટ ખાતામાં એજન્સી )
ઈન્સ્યોરન્સ કન્સલ્ટન્ટ
લોન કન્સલ્ટન્ટ
શૈક્ષણિક કન્સલ્ટન્ટ
ટેક્સ કન્સલ્ટન્ટ
સેલ્સ કન્સલ્ટન્ટ
રેસ્ટોરન્ટ કન્સલ્ટન્ટ
ઇવેન્ટ કન્સલ્ટન્ટ (લગ્ન તથા અન્ય નાના નાના પ્રસંગો)
હેલ્થ કેર કન્સલ્ટન્ટ
મોર્ટગેજ કન્સલ્ટન્ટ
મેનેજમેંટ કન્સલ્ટન્ટ
કેર ટેકર કન્સલ્ટન્ટ
બિઝનેસ કન્સલ્ટન્ટ
માર્કેટિંગ કન્સલ્ટન્ટ
ટ્રાવેલ્સ કન્સલ્ટન્ટ (ટ્રાવેલ કંપનીઓ સાથે કન્સલ્ટન્સી/એજન્સી)
કાર રેન્ટલ કન્સલ્ટન્ટ
જૂના વાહનો કન્સલ્ટન્ટ
ટ્રાંસપોર્ટ કન્સલ્ટન્ટ
વ્હીકલ ટોઇંગ સર્વિસ કન્સલ્ટન્ટ
ટેક્સી કન્સલ્ટન્ટ
જાહેરાતો કન્સલ્ટન્ટ
સોસિયલ મીડિયા કન્સલ્ટન્ટ
કોલેજ એડમિશન કન્સલ્ટન્ટ
બિઝનેસ ડેવેલપમેંટ / પ્લાન કન્સલ્ટન્ટ
કસ્ટમર કેર કન્સલ્ટન્ટ
રિસ્યૂમ કન્સલ્ટન્ટ
કેરિયર કન્સલ્ટન્ટ
રિક્રૂટમેંટ કન્સલ્ટન્ટ
કોચિંગ કન્સલ્ટન્ટ
કોમ્પ્યુટર કન્સલ્ટન્ટ
ફોટોગ્રાફી કન્સલ્ટન્ટ
કેટરિંગ કન્સલ્ટન્ટ
પ્રિંટિંગ સર્વિસિસ કન્સલ્ટન્ટ
પેકેજિંગ અને ડિલિવરી કન્સલ્ટન્ટ
વોટર સપ્લાય કન્સલ્ટન્ટ

આ ઉપરાંત આપણી “આજુબાજુ”માં જ આવા ઘણા બધા બિઝનેસ હોય છે જેમાં કન્સલ્ટન્ટ દ્વારા ચાલુ વ્યવસાયે વધારાની આવક મેળવી શકીએ છીએ.

Consultant : – If you have expertise, certification, natural abilities, or specialized training, there’s the potential to use those skills, experience, and knowledge to start a consulting business

ઉપરોક્ત તમામ કન્સલ્ટિંગ સર્વિસિસમાં દર્શાવેલ વ્યવસાયો “સ્વતંત્ર” રીતે પણ કરી શકો છો.

બીજા અગત્યના વ્યવસાયો છે ”નવી નવી કારકિર્દીઓ” શોધી તેમાં પ્રયત્ન કરવાનો.

પ્રકરણ – ૨

નવી નવી કારકિર્દીઓ

આ પ્રકરણમાં દર્શાવેલ તમામ વ્યવસાયો પોતાની “ક્ષમતા”, “આવડત”, અને “રસ” અનુસાર કોઇપણ એક અથવા એકથી વધુ વ્યવસાયો કરી શકો છો. આ તમામ વ્યવસાયો “પોતે” કરી શકો, “બીજા” પાસે કરાવી શકો તથા તેમાં “કન્સલ્ટન્સી” પણ કરી શકો છો.

ફેશન ડીઝાઇનીંગ બીઝનેસ
રમતગમતનાં સાધનો નો બીઝનેસ
ઇવેન્ટ મેનેજમેન્ટ બીઝનેસ
કોમરસિયલ આર્ટીસ્ટ બીઝનેસ
ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર બીઝનેસમાં ઘણી બધી સેવાઓ હોય છે.
પ્લેસમેન્ટ બીઝનેસ
જાહેરાત બીઝનેસ
ફીટનેસ બીઝનેસ
સેલ્સમેન,
ડિઝાઇનિંગ બીઝનેસ
સૌંદર્ય પ્રસાધનો નો બીઝનેસ
બ્યુટિશિયન બીઝનેસ
ટેલીવિઝન, નાટકો, તથા ફિલ્મ ક્ષેત્રે કલાકારો,ફોટોગ્રાફી,વીડીયોગ્રાફી, સેટ ડીઝાઇનીંગ, સ્ટોરી રાઇટીંગ, ડાયલોગ રાઇટીંગ, વસ્ત્રો–આભૂષણો, સ્ટેજ, સેટ્સ ઊભા કરવા અને અન્ય વસ્તુઓ ભાડે આપવાનો બીઝનેસ
પાર્ટીઓના આયોજન (લગ્ન તથા અન્ય નાના મોટા પ્રસંગો)
એનિમેશન
ઇન્ડસ્ટ્રીયલ હાર્ડવેર, બીઝનેસ
ટ્રાન્સપોર્ટ બીઝનેસ
ઇલેક્ટ્રિકલ બીઝનેસ
સ્ટેશનરી બીઝનેસ
કોટન વેસ્ટ બીઝનેસ
ઝેરોક્ષ, સ્કેનર, કોપીયર,
કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામીંગ તથા ટાઇપીંગ,
લેથ મશીન (તમામ ઉદ્યોગને લગતા),
પ્લાસ્ટિક ઉદ્યોગ,
રમકડાં,
રીફીલ ઉદ્યોગ,
મીણબત્તી,
ઘર વપરાશની ચીજ વસ્તુઓનું ઉત્પાદન / વેચાણ,
રેડીમેઇડ વસ્ત્રોનું ઉત્પાદન / વેચાણ,
ડેરી ઉદ્યોગ,
ફ્લોર મિલ – આટા,(ઘંટી)
પ્રેસ,
કાર્ડબોર્ડ પેકેજીંગ,
ઇંટ ઉદ્યોગ,
ડીસ્પોઝેબલ–પડીયા, પતરાળા, ગ્લાસ, ડીસો, પેપર નેપકીન,
પાપડ–પાપડી–વડી–ખાખરા–મઠીયાં–ફાફડા–ચોળાફળી ઉત્પાદન વિગેરે.
સીવણકામ–ભરતકામ,
બુક–બાઇડીંગ,
પેપર ક્ટીંગમાંથી વેસ્ટમાં થી બેસ્ટ
નોટબુકો બનાવવી.,
જુના પુસ્તકો લે–વેચ,
ઘરવપરાશની વસ્તુઓનો સેલ,
બેડશીટ–પીલોકવર–પડદા વિગેરે તૈયાર કરવા,
ઓટો ગેરેજ,
ફોટોગ્રાફી, વીડીઓગ્રાફી, એડીટીંગ,
કેટરીંગ,
ઓરકેસ્ટ્રા,
એર–બુકીંગ, રેલ–બુકીંગ,
મેટ્રેસીસ,
મહેન્દી,

(ક્રમશ:)